Posts

Inleiding tot de artikelen op dit blog

Afbeelding
Niemand heeft de waarheid in pacht Vaak ( niet altijd ) hebben twee mensen -die met elkaar van mening verschillen- allebei gelijk. Het soms kan moeilijk zijn om te zien dat twee mensen tegelijk gelijk kunnen hebben. Bijvoorbeeld, als er een ongeluk gebeurt, kunnen getuigen verschillende verhalen vertellen over wat er is gebeurd, afhankelijk van hun gezichtspunt en perceptie. In zo’n situatie kan het moeilijk zijn om te bepalen wie er gelijk heeft, omdat beide verhalen waar kunnen zijn vanuit hun eigen perspectief. Een ander voorbeeld is wanneer er verschillende manieren zijn om een probleem op te lossen. Bijvoorbeeld, als je een puzzel oplost, zijn er vaak meerdere manieren om de puzzel op te lossen. Elke oplossing kan geldig zijn en het is moeilijk om te zeggen welke oplossing de “juiste” is. Ten slotte kan het ook voorkomen dat mensen verschillende waarden en overtuigingen hebben die hen ertoe brengen om dezelfde situatie anders te bekijken. Bijvoorbeeld, als twee mensen naar een k...

Filosofen over de absurditeit van het leven

Afbeelding
Wanneer het leven je ontglipt We staan op de schouders van anderen. Voorouders, denkers, dromers, werkers; zij hebben paden gebaand, oorlogen doorstaan, systemen omvergetrokken, zodat wij vrijer konden leven. En toch is er naast die vrijheid iets anders meegekomen: een stille leegte, alsof het gemak waarmee we nu ademen ons vervreemdt van de reden waarom. Dankbaarheid is niet altijd vanzelfsprekend wanneer je de bron van het offer niet kent. En zo begint het zoeken: naar betekenis in een leven dat alles lijkt te bieden behalve houvast Wanneer het leven zijn gelaat afwendt en je met lege handen laat staan, wanneer de zin lijkt opgelost in een mist van toevalligheden, blijf dan staan. Niet om te vechten. Niet om te vluchten. Maar om te zien . Zie hoe alles beweegt: de wolken, gedachten, je adem. Je hoeft niet alles te begrijpen. Soms is begrijpen het probleem. Laozi zou zeggen: word als water, door niets vast te houden vind je je bedding vanzelf. Cam...

Van hofnar tot burger: zelfdiscipline in het democratische debat

Afbeelding
De paradox van de moderne democratie In de middeleeuwen had elke koning zijn hofnar, de enige persoon aan het hof die de monarch mocht bekritiseren, zij het verpakt in grappen en raadsels. Deze unieke positie illustreerde een fundamentele spanning die ook vandaag nog bestaat: de noodzaak van kritiek op de macht versus het gevaar van die kritiek voor degene die haar uit. De hofnar balanceerde op het scherp van de snede, wetende dat te directe waarheid hem letterlijk de kop kon kosten. Vandaag lijken we als democratische samenleving in een vergelijkbare positie te verkeren, zij het met omgekeerde rollen. Niet langer is het de machthebber die bepaalt welke kritiek getolereerd wordt, althans, dat zou niet zo moeten zijn. In plaats daarvan zijn wij, het publiek, de kiezers, degenen geworden die de grenzen van het debat bepalen. Maar met deze macht komt een verantwoordelijkheid die we nog niet altijd even goed begrijpen. De verschuivende machtsverhoudingen Het traditionele medialands...

Welvaart en het verlies van verantwoordelijkheid

Afbeelding
Van Veenhuizen tot vluchtelingenopvang in Ter Apel De welvaart waarin wij vandaag leven heeft ons veel gebracht: comfort, zekerheid, en de mogelijkheid onszelf te ontplooien. Maar diezelfde welvaart heeft ook een keerzijde. Ze lijkt ons minder tolerant te hebben gemaakt voor mensen die meer aandacht, tijd en energie vragen. Wie kwetsbaar is of niet volledig kan meedraaien, wordt steeds vaker doorverwezen naar specialisten en instituties. Zo wordt de zorg uitbesteed en kan de rest van de samenleving zich gemakkelijk onttrekken aan de verantwoordelijkheid voor degenen die het minder goed hebben. Dit mechanisme is niet nieuw. Door de eeuwen heen zijn kwetsbaren vaak uit het zicht geplaatst of systematisch buitengesloten. In de 19e eeuw werden landlopers en arme sloebers opgepakt en naar Veenhuizen in Drenthe gestuurd, waar zij onder dwang een “nieuw leven” moesten beginnen in de Koloniën van Weldadigheid . Dit werd gerechtvaardigd als een poging tot verheffing: het bijbrengen van besc...

Naar een economie van kwaliteit

Afbeelding
Samenwerken voorbij statusverschillen en populisme De koers van de economie wordt al decennia bepaald door academisch gevormden, maar de uitvoering ligt bij praktisch geschoolden. Inmiddels is die machtsbalans verschoven: waar academici vroeger richting gaven, dragen nu de praktisch werkenden de feitelijke economie. Zij beschikken over vakbekwaamheid, inkomen en invloed, terwijl veel academici hun status en vertrouwen hebben verloren. Dat maakt dat de ideeën van denkers als econoom Paul Schenderling -gericht op een economie van kwaliteit in plaats van kwantiteit- moeilijk voet aan de grond krijgen. Wie in de praktijk het werk doet, wil eerst zijn verworven stabiliteit en welvaart behouden. De roep om minder groei klinkt voor hen als een dreiging om opnieuw te moeten inleveren, ditmaal voor een ideaal dat van bovenaf wordt aangedragen. Zolang beide groepen niet tot een gezamenlijk perspectief komen, waarin kwaliteit ook betekent dat arbeid en kennis elkaar weer versterken, zal de ove...

Beperkte handelsoorlog als push voor duurzaamheid

Afbeelding
Een positief effect van economische confrontatie Kansen op herstel van balansen In een wereld waar handelsrelaties (door Trump) steeds meer politiek geladen worden, rijst de vraag: wat als de internationale gemeenschap zou afzien van een destructieve handelscyclus van protectionisme en vergeldingsmaatregelen? Dit essay verkent een alternatief scenario waarin de rest van de wereld, in plaats van agressief mee te gaan in een spiraal van handelsoorlogen, ervoor kiest om gezamenlijk duurzaamheid voorop te stellen. De Amerikaans-centrische wereldorde en haar beperkingen De Amerikaanse samenleving is lang gekenmerkt door een "winner takes all" mentaliteit - een cultureel fenomeen dat niet alleen economische ongelijkheid aanwakkert, maar ook de internationale betrekkingen vormt. Dit perspectief, dat inherent competitief is en vaak gepaard gaat met een geloof in Amerikaanse uitzonderlijkheid, creëert blinde vlekken voor externe kritiek en alternatieve benaderingen. Deze zelfpercepti...

De drogreden van de oorlogsbegroting

Afbeelding
Een analyse van de oorlogstaal van wereldleiders De oproep om meer belastinggeld te besteden aan defensie om oorlog te voorkomen klinkt op het eerste gezicht logisch. Echter, bij nadere beschouwing ontstaat een drogredenering: er is al 80 jaar geen grootschalige oorlog geweest in veel delen van de wereld. Is dat geen bewijs dat het huidige budget voldoende is? De redenering “we hebben geen oorlog omdat we zoveel besteden” doet denken aan de grap van een man die een ritueel uitvoert om olifanten te weren. Wanneer hij wordt gewezen op de afwezigheid van olifanten, antwoordt hij triomfantelijk: “zie je wel dat het werkt!”. De olifantenverdrijver valt anderen niet lastig met zijn nutteloze rituelen. De belastingbetaler wil wel graag zijn geld nuttig besteed zien en zeker niet bijdragen aan vergroting van de risico’s. Historische patronen en verborgen motieven Een belangrijk punt van kritiek op dergelijke oproepen is de historische betrokkenheid van sommige wereldleiders bij agressieve inte...

Een bordspel als parallel voor het dagelijkse leven

Afbeelding
Go Bang of Weiqu 19 bij 19 bord Go is een strategisch bordspel voor twee spelers, waarbij je met zwarte en witte stenen territorium probeert te veroveren door gebieden op het bord af te schermen en de stenen van de tegenstander te omsingelen. Wie stenen slaat, krijgt een punt, en een ingenomen veld binnen een gebied geldt ook als een punt. Diegene met de meeste punten wint. De Chinezen maakten vergelijkingen tussen het Go-spel en het gewone leven. Go Bang, of Weiqi zoals het in China wordt genoemd, werd niet alleen gezien als een spel, maar ook als een weerspiegeling van filosofie, strategie, en levenswijsheid. Het spel werd al duizenden jaren geleden beschouwd als een manier om belangrijke lessen over het leven, relaties, en zelfs oorlogvoering te leren. Hier zijn enkele bekende parallellen die de Chinezen trokken tussen Go en het dagelijks leven. 1. Harmonie en balans In Go draait alles om balans: aanvallen en verdedigen, ruimte innemen en ruimte geven, risic...

Een pleidooi voor daadkrachtige politiek

Afbeelding
De kracht van samenwerking in de oppositie In een tijd van politieke versplintering en groeiend wantrouwen in de politiek is het essentieel dat oppositiepartijen niet alleen kritiek leveren op de regering, maar ook gezamenlijk werken aan constructieve alternatieven. Het vermogen van oppositiepartijen om samen te werken kan niet alleen invloed hebben op de politieke koers, maar ook het vertrouwen van de kiezer versterken. De vraag is echter hoe deze samenwerking effectief kan worden gepromoot en geïmplementeerd, en hoe kiezers hierop kunnen worden aangesproken. De noodzaak van samenwerking De sleutel tot succes voor oppositiepartijen ligt in het tonen van eensgezindheid. Wanneer partijen ondanks ideologische verschillen in staat zijn om gezamenlijke doelen te formuleren, laten ze zien dat ze verder kijken dan hun eigenbelang en dat ze de verantwoordelijkheid nemen om de regering effectief te controleren. De kiezer mag van oppositiepartijen verwachten dat ze niet alleen kritiek leveren, ...

Sommige zaken vereisen balans om effectief te kunnen zijn

Afbeelding
Concrete en abstracte voorbeelden van evenwicht Wij mensen blijven in balans door tegelijkertijd onze linker helft en rechter helft aan te sturen. Er zijn heel veel voorbeelden van twee dingen tegelijk te doen en zo koers te houden. Maar wanneer we dit principe op abstracte onderwerpen toepassen dan vinden mensen dat lastig. Bijvoorbeeld het begrip respect. Je zou respect kun zien als tegelijk iemands vrijheid in de gaten te houden als betrokken bij een ander zijn. De voorbeelden hieronder illustreren hoe abstracte concepten zoals respect, ethiek, vrijheid, wederkerigheid en geluk een balans vereisen tussen verschillende aspecten om effectief te zijn. Ethiek Het balanceren van de behoeften en persoonlijke vrijheid van het individu en die van de gemeenschap. Creativiteit Het vinden van een balans tussen vrij denken en het respecteren van bestaande conventies en realiteitszin. Leiderschap Het combineren van assertiviteit en empathie in de omgang met anderen. Geluk Het streven naar persoo...

Valkuilen bij het putten uit de bron van universele waarheden

Afbeelding
Wie houdt wie voor de gek? De menselijke geschiedenis kent veel voorbeelden van personen die meenden de waarheid in pacht te hebben door hun contacten met hogere machten of omdat zij zouden kunnen putten uit andere, onzichtbare bronnen van kennis. Afgezien van de inspirators van grote godsdiensten kan gesteld worden dat het overgrote deel het goedgelovige publiek voor het lapje heeft gehouden. Paranormale vaardigheden, zoals helderziendheid of helderhorendheid, bestaan en bestonden. Er zijn ook veel mensen (wappies) die zichzelf voor de gek houden. Dat is op zichzelf niet zo erg. Het wordt problematisch wanneer zij zich boven anderen plaatsen en uitspraken gaan doen over anderen en over anderen gaan oordelen. Een meerderwaardigheidscomplex als compensatie van een minderwaardigheidscomplex. In de spiritualiteit wordt vaak geschreven over de eenheid van levende wezens. De gedachte is dan dat levende wezens een ziel hebben die in contact staat met een goddelijk alwetend wezen of dat die z...

Een gelukkig leven in evenwaardigheid en balans

Afbeelding
Balans op alle niveaus Ieder levend wezen zoekt voortdurend naar balans. In het begin van ons leven is die balans er nog niet, maar ontwikkelt zich langzaam. Een baby moet voldoende voeding krijgen om te groeien; een peuter wil rechtop kunnen lopen, met vallen en opstaan; kinderen zoeken uitdaging en ontspanning; pubers zoeken naar grenzen en zichzelf; volwassen naar liefdevolle relaties, zinvol werk etc.. Uit balans raken We leven in een maatschappij waarin we voortdurend worden geprikkeld om het beste uit ons zelf te halen. Wie zichzelf daarin niet begrenst en voortdurend in competitie gaat, kan gemakkelijk een vals zelfbeeld ontwikkelen, namelijk superieur te zijn aan anderen. Een evenwaardige grondhouding is dan te veel gevraagd of heeft geen status en de persoon gaat voortdurend op zoek naar erkenning en bevestiging. Voortdurend op zoek naar balans? In de zoektocht naar een vervuld en gelukkig leven zijn evenwaardigheid en balans vaak kernbegrippen die de sleutel vormen tot een be...

Rustend in balans en zelftransformatie

Afbeelding
In het tijdschrift InZicht voor Non-dualiteit en Zelfonderzoek heeft nummer 3 van 2021 als thema “Pijn en lijden”. In dat nummer een artikel van Joan Tollison met als titel “‘Het goede doen’ heeft geen specifieke vorm”. We kunnen anderen niet dwingen om het leven hetzelfde te zien als wijzelf. Er is weinig consensus over het aanpakken van onrecht, het voorkomen van ongelukkige gevoelens of hoe het ‘goede moet worden gedaan’. Mensen hebben niet allemaal hetzelfde zelfinzicht en niemand kan daarnaast zichzelf ten diepste echt leren kennen. Hoe kun je het beste omgaan met deze onzekerheid en ongelijkheid wanneer je jezelf en andere mensen zaken ziet doen die jij schadelijk vindt. Mensen kennen vrijheid en kunnen een vrije wil worden toegeschreven, maar die vrijheid levert niet automatisch vrijheid van pijn en lijden, laat staan geluk of liefde op. Ook zelf maken wij fouten die we niet meer ongedaan kunnen maken, maar waar we wel van kunnen leren. Joan citeert Susan Murphy, die schrijft in...

Balans erkenning van jezelf en ander

Afbeelding
Heling van jezelf en elkaar Beschadigd zijn betekent niet meer heel zijn. Veel mensen zijn niet helemaal heel, vaak om niet zo dramatische redenen, maar toch is er een gat tussen wie ze zouden kunnen zijn en hoe zij zich laten zien aan de buitenwereld. Wie je bent, is deels hoe je je toont en hoe de ander jou ziet. Maar er is ook een gedeelte dat niet wordt gedeeld of zelfs niet gekend is. Integriteit (heelheid) heeft te maken met de aansluiting of verbinding tussen dat verborgen deel en het deel dat de buitenwereld getoond wordt. Die mens die bereid is om zich volledig te laten zien, transparant is, is integer. Let wel, die bereidheid is geen verplichting, maar is een mogelijkheid en kan een keuze zijn. De behoefte aan erkenning wordt niet definitief bevredigd door die buiten jezelf te zoeken. Je moet durf hebben om naar het onbekende deel van jezelf te kijken en de kloof, die nog zonder overbrugging is, te erkennen. Om nog beter te weten wat dat onbekende of ontbrekende deel is, mo...

Filosofie van het niet moeten

Afbeelding
In potentie Wanneer iemand heel machtig is, dan maakt het zich niet laten gelden hem sympathiek. Hooguit toont hij zijn macht wanneer het echt nodig is. Deze levenshouding zou een uitwerking kunnen zijn van de Italiaanse filosoof Giorgio Agamben. Voor Agamben is het leven een pure potentialiteit. Potentialiteit wordt conventioneel begrepen als datgene wat tegengesteld is aan de actualiteit. Hij verwijst naar het begrip potentie bij Aristoteles. De potentie die als potentie bestaat, is voor Agamben het vermogen om niet over te gaan naar actualiteit, om niet (te doen of te zijn), een aanwezigheid van een afwezigheid of een onvermogen (adunamia) te zijn. Bestaande potentie bevat daarom de kracht van de negatie. Wanneer kinderen die gepest worden op school naar een school voor vechtsport worden gestuurd om zich te leren verdedigen (potentialiteit) dan worden zij gevormd door de leraar om te leren om terug te vechten wanneer zij worden aangevallen. Een beetje goede school leert hen van ...

Leeswijzer

Zoals er ook vele wegen naar Rome zijn, bied ik meer ingangen naar mijn artikelen. Er is een overzicht van onderwerpen via de labels en er is een interne en externe zoekmachine. De artikelen op mijn blog zijn geschreven vanuit een samenhangend geheel. 
Het vinden van interessante onderwerpen gaat het gemakkelijkst via de labels of de lijst van artikelen met een stukje tekst.

Terug naar het begin

Populaire posts vanaf 2009

Inleiding tot de artikelen op dit blog

Negatieve en positieve vrijheid

Agressie door vrouwen of door mannen, is er een verschil?